Tianeptyna, lek o mechanizmie innym niż SSRI
Substancja znana głównie jako Coaxil, dostępna w jednej mocy. Opisujemy jej odmienny mechanizm, sytuacje, w których lekarz ją rozważa, oraz udokumentowane ryzyko nadużywania.
Najbardziej rozpoznawalną nazwą handlową jest Coaxil, obok niego w rejestrze figurują Atinepte, Tialera i Tianesal. Wszystkie zawierają tianeptynę sodową w tej samej mocy, więc różnice sprowadzają się do wytwórcy i postaci tabletki.
| Parametr | Dane z rejestru |
|---|---|
| Substancja czynna | tianeptyna sodowa (Tianeptinum natricum) |
| Moc | 12,5 mg |
| Postacie | tabletki powlekane, tabletki drażowane |
| Kategoria dostępności | Rp, wyłącznie z przepisu lekarza |
| Nazwy handlowe | Coaxil, Atinepte, Tialera, Tianesal |
Dane pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych (URPL). Schemat dawkowania ustala lekarz.
Czym różni się od leków serotoninergicznych
Klasyczne leki przeciwdepresyjne zwiększają dostępność serotoniny albo noradrenaliny w szczelinie synaptycznej. Działanie tianeptyny opisuje się inaczej: przez wpływ na przekaźnictwo glutaminianergiczne i na plastyczność połączeń nerwowych, zwłaszcza w hipokampie. Praktyczna konsekwencja jest taka, że profil działań niepożądanych bywa odmienny od SSRI, a lek pojawia się jako opcja po nieudanej próbie z inną grupą.
Ryzyko nadużywania, o którym trzeba wiedzieć
To temat, którego nie da się pominąć przy uczciwym opisie tej substancji. W dawkach wielokrotnie przekraczających terapeutyczne tianeptyna wykazuje powinowactwo do receptorów opioidowych, a w Polsce opisywano przypadki jej nadużywania, w tym przyjmowania w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Dla pacjenta stosującego lek zgodnie z zaleceniem to nie jest powód do lęku, natomiast dla lekarza to powód, żeby dopytać o historię uzależnień i o to, czy dawka nie rośnie poza planem.
Sygnał ostrzegawczy. Chęć przyjęcia większej liczby tabletek niż zalecona, sięganie po lek dla poprawy samopoczucia poza schematem albo szukanie kolejnej recepty przed czasem to sytuacje, o których powiedz lekarzowi wprost. Rozmowa jest prostsza niż konsekwencje.
Dla kogo bywa rozważana
- Pacjent po nieudanej próbie z SSRI. Inny mechanizm daje szansę tam, gdzie serotonina nie wystarczyła.
- Osoba starsza. Lekarz uwzględnia wtedy funkcję nerek i modyfikuje schemat.
- Pacjent z lękiem towarzyszącym depresji. Profil tianeptyny bywa w takich sytuacjach brany pod uwagę.
- Bez historii uzależnień. To istotny warunek przy tej konkretnej substancji.
Praktyka codziennego przyjmowania
Jedna moc w rejestrze oznacza, że schemat opiera się na liczbie tabletek w ciągu doby, a nie na zmianie dawki jednostkowej. Regularność ma tu znaczenie takie samo jak przy innych lekach: pomijanie dawek daje wahania stężenia i utrudnia ocenę skuteczności. Alkohol odradza się tak samo jak przy pozostałych lekach przeciwdepresyjnych, o czym piszemy przy antydepresantach i alkoholu.
Przy kontynuacji leczenia konsultacja online zwykle wystarcza: lekarz sprawdza historię recept w Internetowym Koncie Pacjenta, pyta o tolerancję i o dawkę, po czym decyduje o wystawieniu e-recepty. Pozostałe substancje zestawiliśmy na liście antydepresantów, a alternatywę o działaniu uspokajającym opisujemy przy mianserynie.
Ważne. Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, nie czekaj na konsultację online. Zadzwoń na Telefon zaufania 116 123, na całodobowe Centrum Wsparcia 800 70 2222, a gdy zagrożone jest życie, pod numer alarmowy 112. Rozmowa jest bezpłatna i anonimowa.
Co pacjenci pytają o tianeptynę
W jakiej mocy dostępna jest tianeptyna?
Rejestr wymienia jedną moc: 12,5 mg, w postaci tabletek powlekanych oraz tabletek drażowanych. Kategoria dostępności to Rp.
Czy tianeptyna to lek psychotropowy z wykazu substancji kontrolowanych?
W polskim rejestrze preparaty tianeptyny mają kategorię Rp, a nie Rpw zarezerwowaną dla środków odurzających i psychotropowych. Opisywano jednak przypadki nadużywania tej substancji w dawkach wielokrotnie wyższych od terapeutycznych, dlatego lekarze zwracają uwagę na wywiad w kierunku uzależnień.
Ile tabletek tianeptyny przyjmuje się dziennie?
Liczbę tabletek i porę przyjmowania wyznacza lekarz, uwzględniając wiek i choroby współistniejące. Rejestr przewiduje jedną moc, więc schemat opiera się na liczbie tabletek, a nie na zmianie mocy.
Czy tianeptyna działa jak SSRI?
Nie. Jej mechanizm opisuje się jako wpływ na przekaźnictwo glutaminianergiczne i plastyczność neuronów, a nie jako proste hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny. Dlatego bywa rozważana u pacjentów, u których leki serotoninergiczne zawiodły albo były źle tolerowane.
Czy tianeptynę można odstawić samodzielnie?
Nie. Odstawianie planuje lekarz, a przy tej substancji dodatkowym powodem ostrożności jest opisywane ryzyko nadużywania. Zgłoś lekarzowi każdą chęć zwiększenia dawki poza zaleceniem.
Potrzebujesz recepty na kontynuację leczenia
Wypełnij wywiad, a psychiatra oceni wniosek po sprawdzeniu historii leczenia. Konsultacja 250 zł, kontynuacja od 199 zł.
Konsultacja online- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL) oraz Charakterystyki Produktów Leczniczych
- pacjent.gov.pl, e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
- Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz po indywidualnej ocenie. W kryzysie psychicznym zadzwoń pod numer 116 123, a gdy zagrożone jest życie, pod 112.