Nazwy antydepresantów - co znaczą ER, XR i ODT przy zamianie

Co przepisy uznają za zamiennik

Definicja nie jest intuicyjna, ale jest precyzyjna. Ustawa o refundacji leków nakłada na osobę wydającą lek objęty refundacją obowiązek poinformowania pacjenta o możliwości nabycia innego leku refundowanego niż przepisany, o tej samej nazwie międzynarodowej, tej samej dawce, postaci farmaceutycznej niepowodującej różnic terapeutycznych i tym samym wskazaniu, którego cena detaliczna nie przekracza limitu finansowania ze środków publicznych i ceny leku z recepty.

Warunki z tego zdania czyta się zwykle łącznie, jakby były jednym. To błąd, bo przy lekach przeciwdepresyjnych rozstrzyga zwykle ostatni z nich: postać farmaceutyczna. Ustawa nie mówi po prostu o tej samej postaci, tylko o postaci, która nie powoduje różnic terapeutycznych.

Samo zestawienie substancji i ich nazw handlowych, bez wchodzenia w postacie, znajdziesz na liście antydepresantów. Tutaj zajmujemy się wyłącznie tym, co dzieje się przy zamianie.

Trazodon: jedna substancja, ta sama moc, cztery różne tabletki

W rejestrze są dziś cztery preparaty trazodonu i każdy ma inną postać. Trazodone Neuraxpharm 150 mg to zwykłe tabletki. Trittico CR 150 mg to tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Trittico XR 150 mg to tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Azoneurax 150 mg to tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu.

Cztery pudełka, ta sama substancja i ta sama liczba miligramów na opakowaniu, cztery różne sposoby oddawania jej do organizmu. To najprostszy dowód na to, że sama moc nie wystarcza do stwierdzenia, że dostałeś ten sam lek.

Co znaczą litery przy nazwie

ER, XR, XL, CR i SR oznaczają przedłużone lub zmodyfikowane uwalnianie. ODT, Q-Tab, Oro, ORO i Swift oznaczają tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, przeznaczone dla osób, które mają trudność z połykaniem.

Wenlafaksyna pokazuje, dlaczego te skróty tak często siedzą w nazwie handlowej: wszystkie 46 pozycji zarejestrowanych w Polsce to postacie o przedłużonym uwalnianiu, w większości kapsułki twarde. Stąd Efectin ER, Velaxin ER, Symfaxin ER czy Faxigen XL.

Przy escitalopramie i mirtazapinie postać zmienia się w obrębie tej samej substancji. Escitalopram występuje w tabletkach powlekanych, w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej (Elicea Q-Tab, Depralin ODT, Mozarin Swift, ApoEscitaxin ORO) oraz w kroplach doustnych, które w rejestrze reprezentuje jedna pozycja: Betesda 20 mg/ml. Krople i tabletka nie są zamiennikami, a przeliczanie jednego na drugie nie jest zadaniem dla pacjenta.

Mirtazapina ma w rejestrze więcej pozycji w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej niż w powlekanych. Mirtor, Mirtagen, Mirzaten Q-Tab, Remirta Oro i AuroMirta ORO należą do tej pierwszej grupy, choć po samej nazwie nie zawsze to widać.

Czego nie wolno przełamać ani rozkruszyć

Charakterystyka Wellbutrinu XR zakazuje przełamywania, rozkruszania i żucia tabletki. Powód jest farmakologiczny, nie estetyczny: naruszenie postaci uwalnia całą dawkę naraz, co zwiększa ryzyko napadu drgawkowego. Jak duże jest to ryzyko przy bupropionie i kogo ten lek wyklucza całkowicie, opisujemy przy rodzajach antydepresantów.

Ta sama ostrożność obowiązuje przy wszystkich postaciach z przedłużonym i zmodyfikowanym uwalnianiem. Jeżeli tabletka ma linię podziału, nie znaczy to automatycznie, że wolno ją dzielić: rozstrzyga zapis w ulotce konkretnego preparatu, a nie wygląd tabletki.

Tabletka dojelitowa to nie kapsułka dojelitowa

Duloksetyna jest tu najczystszym przykładem. Cymbalta, Dulsevia, Dulofor, Dutilox, AuroDulox i Dulxetenon to kapsułki dojelitowe, twarde. Depratal 30 mg i 60 mg to tabletki dojelitowe. Substancja ta sama, moc ta sama, postać inna, a otoczka dojelitowa jest w obu przypadkach elementem konstrukcji leku, nie opakowania.

Jeśli w okienku pada propozycja zamiany, warto zapytać wprost, czy zmienia się tylko producent, czy również postać. To jedno pytanie rozstrzyga więcej niż porównanie ceny.

Nazwa handlowa mówi o wskazaniu, substancja nie

Bupropion pokazuje to najlepiej. Jako Wellbutrin XR, Bucidar, Moreme, Welbox czy Bupropion Accord dotyczy leczenia depresji. Ta sama cząsteczka pod nazwą Zyban ma wskazanie w rzucaniu palenia, a w preparacie Mysimba występuje razem z naltreksonem w leczeniu otyłości. Jedna substancja czynna, a każde z tych opakowań służy do czego innego.

Duloksetyna zachowuje się analogicznie: Yentreve w dawkach 20 i 40 mg to ta sama substancja co Cymbalta, ale z innym zarejestrowanym wskazaniem. Dlatego samo odczytanie nazwy międzynarodowej nie mówi jeszcze, po co lek został wypisany.

Co powiedzieć w aptece i co zgłosić lekarzowi

W aptece wystarczy jedno zdanie: proszę o preparat z tą samą substancją, mocą i postacią. Jeśli dostępny jest tylko preparat o innej postaci, decyzja nie należy do okienka, tylko do lekarza, który lek wypisał.

Lekarzowi zgłasza się dwie sytuacje: zamianę, po której zmieniła się tolerancja, oraz zamianę, przy której zmieniła się postać. Pierwsza bywa kwestią substancji pomocniczych, druga bywa kwestią dawki docierającej do organizmu. Które objawy po zmianie wymagają szybkiej reakcji, zebraliśmy na stronie o skutkach ubocznych, a przygotowanie do rozmowy opisujemy przy konsultacji online.

Ostrożność obowiązuje także po zamianie

Zmiana preparatu na zamiennik jest formalnie nowym startem w tej samej terapii, więc obowiązuje przy niej to samo ostrzeżenie z punktu 4.4 charakterystyk leków przeciwdepresyjnych. Nasilenie lęku, niepokoju i myśli samobójczych bywa przejściowe i pojawia się najczęściej na początku leczenia oraz po każdej zmianie dawki; metaanaliza badań kontrolowanych placebo wykazała podwyższone ryzyko zachowań samobójczych u osób poniżej 25. roku życia.

Jeżeli w takim okresie pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, numery pomocy działają całą dobę: Centrum Wsparcia 800 70 2222 (bezpłatnie), telefon zaufania dla dorosłych 116 123, dla dzieci i młodzieży 116 111, pogotowie 112.

Zdanie do zapisania w telefonie

Substancja, moc, postać, ile razy na dobę. Cztery informacje przepisane z opakowania w jedną linijkę, na przykład „escytalopram 10 mg, tabletka powlekana, raz rano”, wystarczają i w aptece, i przy wypełnianiu wywiadu. Nazwa handlowa jest w tym zestawie najmniej trwałą częścią, bo zmienia się przy każdej zamianie.

Najczęstsze pytania