Mirtazapina - działanie, zastosowanie i profil bezpieczeństwa

Czym różni się od SSRI

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny blokują transporter zwrotny. Mirtazapina działa inaczej: wpływa na receptory, przez co nasila przekaźnictwo noradrenergiczne i serotoninergiczne, jednocześnie blokując część receptorów serotoninowych oraz receptory histaminowe. Stąd bierze się jej charakterystyczny profil.

W Rejestrze Produktów Leczniczych mirtazapina figuruje z kategorią dostępności Rp, czyli zwykła recepta. Zarejestrowano między innymi tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej w mocach 15, 30 i 45 mg. Sposób stosowania ustala lekarz i ten tekst go nie zastępuje.

Sen i apetyt jako działania, które bywają celem

Charakterystyka wymienia wśród działań niepożądanych występujących u ponad 5 procent pacjentów senność, uspokojenie, suchość w ustach, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, zawroty głowy i zmęczenie. To lista, która przy większości leków byłaby wadą.

U pacjenta z ciężką bezsennością i utratą apetytu w przebiegu epizodu depresyjnego ten sam zestaw wygląda inaczej. Dlatego mirtazapina bywa rozważana właśnie w takich sytuacjach. Decyzja należy do lekarza i zależy od tego, jaki obraz kliniczny dominuje.

Ile trzeba czekać na efekt

Charakterystyka podaje to precyzyjniej niż większość dokumentów w tej grupie. Efekt działania zwykle zaczyna być widoczny po 1-2 tygodniach stosowania, a leczenie właściwą dawką powinno dawać pozytywną reakcję po 2-4 tygodniach. Przy braku odpowiedzi lekarz może zwiększyć dawkę do maksymalnej.

Dokument wyznacza też punkt graniczny: jeśli w ciągu kolejnych 2-4 tygodni nie nastąpi poprawa kliniczna, lek należy odstawić. Przy dobrej odpowiedzi leczenie kontynuuje się aż do całkowitego ustąpienia objawów, co trwa zazwyczaj co najmniej 6 miesięcy.

Masa ciała: co pokazują liczby

W badaniu z udziałem dzieci i młodzieży znaczne zwiększenie masy ciała, definiowane jako co najmniej 7 procent, stwierdzono u 48,8 procent pacjentów otrzymujących mirtazapinę wobec 5,7 procent w grupie placebo. W tej samej populacji obserwowano częściej pokrzywkę i hipertriglicerydemię.

Ta sama charakterystyka zaznacza, że produktu nie należy stosować u osób poniżej 18. roku życia. Liczby z badania pediatrycznego pokazują jednak skalę zjawiska, które u dorosłych ma ten sam kierunek. Temat rozwijamy w tekście antydepresanty a przyrost masy ciała.

Ostrzeżenia, które lekarz sprawdza przed włączeniem

Charakterystyka opisuje ciężkie niepożądane reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, reakcję DRESS, pęcherzowe zapalenie skóry i rumień wielopostaciowy, które mogą zagrażać życiu. Pacjent ma zostać poinformowany o objawach i obserwowany pod tym kątem.

Osobno wymieniono zahamowanie czynności szpiku w postaci granulocytopenii lub agranulocytozy, ostrożność u osób z napadami padaczkowymi w wywiadzie i z zaburzeniami czynności wątroby oraz nasilanie hamującego wpływu alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, przez co pacjentom zaleca się unikanie alkoholu. Ten wątek rozwijamy na stronie antydepresanty a alkohol.

Dla kogo bywa rozważana, a dla kogo nie

Za mirtazapiną przemawia obraz z dominującą bezsennością i utratą apetytu oraz brak odpowiedzi na wcześniejsze leczenie. Przeciw niej przemawia nadwaga, zespół metaboliczny, praca wymagająca pełnej sprawności o poranku i sytuacje, w których senność jest kosztem nie do przyjęcia.

Jak przy każdym leku z tej grupy, charakterystyka nakazuje ścisłą obserwację pacjenta na początku terapii i po zmianie dawki, bo lęk, niepokój oraz myśli samobójcze mogą wtedy przejściowo się nasilić, a metaanalizy badań kontrolowanych placebo wykazały zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u osób poniżej 25. roku życia.

Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, całodobowo i bezpłatnie działają Centrum Wsparcia 800 70 2222 oraz telefon zaufania 116 123, dla dzieci i młodzieży 116 111. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoni się pod 112.

Lekarz ocenia zasadność włączenia lub kontynuacji leczenia i może jej odmówić; przy odmowie z przyczyn medycznych lub prawnych opłata za konsultację wraca. Jeżeli lekarz poprosi o dokumentację, masz na nią co najmniej 7 dni i przypomnimy Ci o terminie; jeśli konsultacji nie uda się dokończyć, zwracamy całą opłatę. Inne substancje o odrębnych mechanizmach opisujemy na stronach mianseryna i agomelatyna.

Najczęstsze pytania